શાહ ભિટાઈના બૈત

 

ڪي اوڏائِي ڏُورِ، ڪي ڏُورِ بہ اوڏا سُپِرِين
ڪي سَنڀِرجَن نہ ڪَڏھِين، ڪي نہ وِسرَنِ مُورِ؛
جِئَن مينھِن ڪُنڍِيءَ پُورِ، تِئَن دوسِتَ وَراڪو دِلِ سين.

કે ઓડા ઈ દૂર, કે દૂર બ ઓડા સુપિરીં, કે સંભરજન ન કડેંહ, 
કે ન વિસરન મૂર, જિંઅ મેંહ કુંઢીઅ પૂર, 
તિંઅ દોસ્ત વરાકો દિલ સીં.

-શાહ ભિટાઈ 

ગુજરાતી ભાષાંતર (Translation)

• પંક્તિ ૧: કેટલાક નજીક હોવા છતાં દિલથી દૂર હોય છે, અને કેટલાક પ્રિયપાત્ર (સુપિરીં) દૂર હોવા છતાં પણ અત્યંત નજીક લાગે છે.
• પંક્તિ ૨: કેટલાક એવા છે જે ક્યારેય યાદ નથી આવતા, જ્યારે કેટલાક એવા છે જેમને ક્યારેય ભૂલી શકાતા નથી.
• પંક્તિ ૩: જેવી રીતે 'કુંઢી' ભેંસના વળેલા શીંગડાનો વળાંક અંદરની તરફ હોય છે, તેવી જ રીતે મારા પ્રિયપાત્રની પ્રીતનો વળ (પીચ) મારા દિલ સાથે જોડાયેલો છે.

સંદર્ભ અને સમજૂતી (Context and Explanation)

સંદર્ભ: આ બેત શાહ અબ્દુલ લતીફ ભટ્ટાઈના 'સુર બરવો સિંધી' માંથી લેવામાં આવ્યો છે. આ સુરમાં કવિએ વિરહ, મિલન અને માનસિક અવસ્થાઓનું વર્ણન કર્યું છે. 

સમજૂતી: ૧. ભૌતિક અંતર વિરુદ્ધ માનસિક નિકટતા: શાહ સાહેબ કહે છે કે અંતર માત્ર કિલોમીટર કે માઈલથી નથી હોતું. જો દિલમાં મોહબ્બત ન હોય તો બાજુમાં બેઠેલી વ્યક્તિ પણ પારકી લાગે છે, પણ જો પ્રેમ સાચો હોય તો હજારો માઈલ દૂર હોવા છતાં પ્રિયપાત્ર શ્વાસમાં વસે છે. 

૨. વિસ્મૃતિ અને સ્મૃતિ: સંસારમાં ઘણા લોકો મળે છે જેમને આપણે ભૂલી જઈએ છીએ, પરંતુ 'સુપિરીં' (પરમાત્મા અથવા મુર્શિદ) એવી હસ્તી છે જે પળેપળ યાદ રહે છે. 

૩. કુંઢી ભેંસની ઉપમા: અહીં કવિએ પંજાબી અને સિંધી સંસ્કૃતિનું સુંદર પ્રતીક વાપર્યું છે. 'કુંઢી' ભેંસના શીંગડા વળેલા હોય છે જે પાછા પોતાની જ ખોપરી તરફ વળે છે. એ જ રીતે, ઈશ્વર કે પ્રિયપાત્રનો પ્રેમ એક એવો 'વરાકો' (પીચ/ગાંઠ) છે જે દિલમાંથી ક્યારેય છૂટી શકતો નથી. તે એક અતૂટ બંધન છે.

મુખ્ય શબ્દાર્થ (Key Meanings)

સિંધી શબ્દ	અર્થ
ઓડાઈ	નજીક / સમીપ
સુપિરીં	પ્રિયતમ / ઈશ્વર
સંભિરજન	યાદ આવવું
મૂર	બિલકુલ / હરગીઝ
કુંઢી	વળેલા શીંગડાવાળી ભેંસ
વરાકો	વળાંક / વળ / પીચ